Οστεοπόρωση

Με τον όρο οστεοπόρωση αναφερόμαστε στην πάθηση κατά την οποία τα οστά είναι αδύναμα και, ως εκ τούτου, εύθραυστα. Ακόμα και μία ήπια πτώση ή ελαφριά πίεση (όπως η κάμψη ή ο βήχας) μπορεί να προκαλέσει κάταγμα των οστών.

Τα κατάγματα που σχετίζονται με την οστεοπόρωση εμφανίζονται συχνότερα στο ισχίο, τον καρπό και τη σπονδυλική στήλη.

Τα οστά αποτελούν ζωντανούς ιστούς, οι οποίοι καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής μας σπάνε και ανανεώνονται. Η οστεοπόρωση εμφανίζεται όταν η ταχύτητα δημιουργίας νέων οστών είναι μικρότερη από αυτή της απώλειας των οστών.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η οστεοπόρωση δεν εκδηλώνεται με συγκεκριμένα συμπτώματα. Ο ασθενής την αντιλαμβάνεται έπειτα από κάποιο κάταγμα που προκύπτει από ασήμαντη αιτία.

Η οστεοπόρωση προσβάλλει και τα δύο φύλα, συνήθως ηλικίας άνω των 50 ετών. Ωστόσο, αποτελεί νόσο που εμφανίζεται συχνότερα στην γυναίκες που έχουν εισέλθει στην περίοδο της εμμηνόπαυσης. Επίσης, η οστεοπόρωση απαντάται περισσότερο σε ανθρώπους της καυκάσιας και ασιατικής φυλής.

Οστεοπόρωση – Ποια είναι τα αίτια;

Τα αίτια της οστεοπόρωσης, ουσιαστικά, είναι η μείωση της οστικής μάζας που επέρχεται με την πάροδο του χρόνου.
Τα οστά στη ζωή ενός ανθρώπου βρίσκονται σε συνεχή κατάσταση ανανέωσης – δημιουργείται νέο οστό, ενώ το παλιό διασπάται.
Σε νεότερη ηλικία, ο οργανισμός παρουσιάζει μεγαλύτερη ταχύτητα στη δημιουργία νέων οστών σε σχέση με τη διάσπαση των παλιών. Παράλληλα η οστική μάζα αυξάνεται. Μετά τα 20 με 25 έτη, η διαδικασία αυτή επιβραδύνεται, ενώ οι περισσότεροι άνθρωποι φτάνουν στα μέγιστα επίπεδα οστικής μάζας έως την ηλικία των 30 ετών. Με την πάροδο του χρόνου, η οστική μάζα μειώνεται κατά 1 – 2% περίπου ετησίως. Η απώλεια οστικής μάζας στους ασθενείς που πάσχουν από οστεοπόρωση μπορεί να φτάσει μέχρι και το 8%.

Τύποι Οστεοπόρωσης

Οι τύποι της οστεοπόρωσης διακρίνονται στους εξής:

  • Πρωτοπαθής
    Πρόκειται για τη φθορά των οστών και τη μείωση της οστικής μάζας με την πάροδο του χρόνου. Ο πρωτοπαθής τύπος οστεοπόρωσης αφορά και στην εμμηνοπαυσιακή περίοδο στη ζωή της γυναίκας.
  • Δευτεροπαθής
    Σε αυτήν την περίπτωση η οστεοπόρωση εμφανίζεται εξαιτίας παθήσεων, όπως είναι η ρευματοειδής αρθρίτιδα. Επίσης, μπορεί να οφείλεται και σε φαρμακευτική αγωγή με κορτιζόνη, κ.α.

Οστεοπόρωση – Συμπτώματα

Στα αρχικά στάδια της οστεοπόρωσης, συνήθως δεν υπάρχουν συμπτώματα.
Όμως, όταν η νόσος επιδεινωθεί και η οστική απώλεια αυξηθεί, τα συμπτώματα που μπορεί να εκδηλωθούν περιλαμβάνουν:

  • Πόνο στην πλάτη, που προκαλείται από κάταγμα ή ρήξη σπονδύλου
  • Απώλεια ύψους με την πάροδο του χρόνου
  • Παραμόρφωση στη σπονδυλική στήλη
  • Καμπουριαστή στάση
  • Αναίτια κατάγματα οστών ή κατάγματα που προκαλούνται από απλές κινήσεις

Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη οστεοπόρωσης;

Οι παράγοντες κινδύνου χωρίζονται σε αυτούς που δε μπορούν να τροποποιηθούν και σε αυτούς που τροποποιούνται:

  1. Μη τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου
  • Φύλο – Οι γυναίκες έχουν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν οστεοπόρωση, σε σχέση με τους άντρες.
  • Ηλικία – Όσο αυξάνεται η ηλικία τόσο μεγαλώνει ο κίνδυνος για οστεοπόρωση.
  • Φυλή – Η οστεοπόρωση εμφανίζεται περισσότερο στην καυκάσια και ασιατική φυλή.
  • Κληρονομικότητα – Εάν υπάρχει ιστορικό οστεοπόρωσης ή κατάγματος ισχίου σε συγγενή Α’ βαθμού, υπάρχει αυξημένος κίνδυνος για την ανάπτυξη της νόσου.
  • Κατασκευή σώματος – Οι άνθρωποι με μικρό μέγεθος σκελετού σώματος τείνουν να έχουν υψηλότερο κίνδυνο για οστεοπόρωση, καθώς παρουσιάζουν μικρότερη οστική μάζα αναλογικά με την ηλικία τους.
  1. Τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου
  • Έλλειψη ή περιορισμένη σωματική δραστηριότητα
  • Κάπνισμα
  • Υψηλή κατανάλωση αλκοόλ
  • Μειωμένη πρόσληψη ασβεστίου
  • Περιορισμένη κατανάλωση πρωτεΐνης
  • Χαμηλό σωματικό βάρος
  • Μη επαρκής πρόσληψη βιταμίνης D

Διάγνωση

Για τη διάγνωση της οστεοπόρωσης, ο γιατρός θα καταγράψει το ιατρικό ιστορικό του ασθενούς και θα προχωρήσει στη φυσική εξέταση.
Ίσως να κριθούν απαραίτητες αιματολογικές εξετάσεις και ούρων με σκοπό την αναζήτηση πιθανών αιτιών που προκαλούν οστική απώλεια.

Εάν τίθεται υποψία οστεοπόρωσης, τότε ο γιατρός θα ορίσει εξειδικευμένο τεστ μέτρησης για την οστική απώλεια, το dual-energy X-ray absorptiometry (DEXA).
Πρόκειται για μία ανώδυνη εξέταση όπου εφαρμόζονται ακτίνες Χ για να μετρηθεί η οστική πυκνότητα στους καρπούς, τα ισχία και τη σπονδυλική στήλη. Αυτές οι τρεις περιοχές διατρέχουν και το μεγαλύτερο κίνδυνο οστεοπόρωσης.

Οστεοπόρωση – Αντιμετώπιση

Στην περίπτωση όπου τα αποτελέσματα αναδείξουν οστεοπόρωση, ο εξειδικευμένος γιατρός θα ορίσει το κατάλληλο πλάνο αντιμετώπισης.

Οι συνηθέστερες πρακτικές για τη διαχείριση και αντιμετώπιση της οστεοπόρωσης, περιλαμβάνουν:

  • Ειδική φαρμακευτική αγωγή
  • Πρόσληψη ασβεστίου και βιταμίνης D
  • Τροποποίηση της διατροφής κατά τα πρότυπα της μεσογείου (φρούτα, λαχανικά, ελαιόλαδο, ξηροί καρποί, ψάρια, γαλακτοκομικά)

 

Είναι σημαντικό ο ασθενής να γνωρίζει ότι δεν υπάρχει κάποια συγκεκριμένη θεραπεία που εξαλείφει την οστεοπόρωση. Εντούτοις, ένα σωστό πλάνο μπορεί να συντελέσει στην προστασία και την ενίσχυση των οστών αλλά και την επιβράδυνση διάσπασής τους.
Με αυτόν τον τρόπο, η ποιότητα ζωής του ασθενούς βελτιώνεται σε πολύ μεγάλο βαθμό. Είναι σε θέση να ζει μία φυσιολογική καθημερινότητα, έχοντας μειώσει σημαντικά τις πιθανότητες κινδύνου για κατάγματα.