Κάταγμα Οστού

Με τη λέξη «κάταγμα» εννοούμε το σπάσιμο ενός οστού. Στην απλούστερη μορφή του, το κάταγμα είναι ένα απλό ράγισμα (ρωγμώδες κάταγμα). Μπορεί όμως το κάταγμα να είναι πλήρες κάταγμα με παρεκτόπιση των οστικών τμημάτων, αλλά χωρίς συντριβή ή πλήρες κάταγμα με παρεκτόπιση και συντριβή των τμημάτων του.

Τα οστά είναι ζωντανός ιστός, με πλούσια αιμάτωση και μεταβολική δραστηριότητα. Παρότι φαινομενικά άκαμπτο, το οστό διαθέτει ελαστικότητα, με την οποία απορροφά κραδασμούς και αντιστέκεται σε δυνάμεις παραμόρφωσης. Θα μπορούσαμε να το συγκρίνουμε με ένα χλωρό καλάμι, το οποίο ανθίσταται περισσότερο σε δυνάμεις θραύσης, συγκριτικά με το ξερό άκαμπτο καλάμι. Ωστόσο, αν εφαρμοσθεί δύναμη που ξεπερνά την αντοχή του οστού, τότε αυτό θα σπάσει και θα συμβεί το κάταγμα.

Η σοβαρότητα ενός κατάγματος συνήθως εξαρτάται από τη δύναμη που προκάλεσε το σπάσιμο και από την εντόπισή του.

Ταξινόμηση των καταγμάτων

Το κάταγμα οστού ταξινομείται με βάση τα χαρακτηριστικά του στις ακόλουθες κατηγορίες:

  • Σταθερό κάταγμα,
  • Παρεκτοπισμένο κάταγμα,
  • Ανοιχτό, σύνθετο κάταγμα, όπου το δέρμα έχει διατρηθεί, είτε εκ των έσω από τα οστά είτε εκ των έξω από τη βία που προκαλεί το κάταγμα.
  • Εγκάρσιο κάταγμα, όπου η γραμμή του κατάγματος σχηματίζει γωνία 90 μοιρών με τον άξονα του οστού.
  • Λοξό κάταγμα, όταν η γραμμή του κατάγματος εμφανίζει γωνία, μικρότερη των 90 μοιρών με τον άξονα του οστού.
  • Σπειροειδές κάταγμα, όταν η γραμμή του κατάγματος είναι μεν λοξή με ελικοειδή πορεία.
  • Συντριπτικό κάταγμα, όταν το οστό θρυμματίζεται σε τρία ή περισσότερα κομμάτια.

 

Αιτίες καταγμάτων

Οι πιο συνηθισμένες αιτίες είναι:

  • Κάκωση, όπως πτώση, τροχαία ατυχήματα, αθλητικές δραστηριότητες.
  • Οστεοπόρωση
  • Υπερβολική καταπόνηση του οστού (κατάματα εκ κοπώσεως)
  • Μεταβολικά νοσήματα, όπως ραχίτιδα και αβιταμίνωση D
  • Γενετικά νοσήματα που επηρεάζουν την ανάπτυξη του σκελετού, όπως η ατελής οστεογένεση.

 

Ποια είναι τα συμπτώματα από το κάταγμα οστού;

Όταν σπάσει ένα οστό, συνήθως η τραυματισμένη περιοχή πονάει πολύ. Το άκρο (χέρι, πόδι) πρήζεται και είναι δύσκολο να μετακινηθεί. Ειδικά στο κάτω άκρο, υπάρχει δυσχέρεια, ή αδυναμία στη βάδιση. Άλλα συχνά συμπτώματα είναι:

  • Πρήξιμο στο σημείο του κατάγματος,
  • Εκχύμωση (μελανιά) στη γύρω περιοχή,
  • Παραμόρφωση, όταν παρεκτοπίζεται το κάταγμα.
  • Ηπιότερα συμπτώματα, όπως οσφυαλγία. Ένα κάταγμα μπορεί να είναι «σιωπηλό», χωρίς πολλά συμπτώματα, όπως ένα σπονδυλικό κάταγμα σε ασθενή με οστεοπόρωση, χωρίς άσκηση μεγάλης βίας.

 

Διάγνωση του κατάγματος οστού

Το ιστορικό και η προσεκτική κλινική εξέταση θα θέσουν την υποψία του κατάγματος και θα αποκαλύψουν και τη σοβαρότητα του τραυματισμού.

Η διάγνωση επιβεβαιώνεται με τον κατάλληλο απεικονιστικό έλεγχο. Αυτός περιλαμβάνει απλές ακτινογραφίες, αξονική τομογραφία με ανασυνθέσεις εικόνων και 3D και σε ειδικές μόνο περιπτώσεις διενέργεια μαγνητικής τομογραφίας.

 

Ποια οστά σπάζουν συχνότερα;

Θεωρητικά, οποιοδήποτε οστό μπορεί να υποστεί κάταγμα. Ένα κάταγμα εμφανίζεται συχνότερα σε κάποιες ανατομικές περιοχές, όπως ισχίο, ώμο, καρπό και ποδοκνημική, ενώ σε άλλες περιοχές σπανιότερα, όπως λεκάνη, πλευρά, στέρνο.

 

Πώς αντιμετωπίζεται το κάταγμα οστού;

Υπάρχουν διάφοροι τρόποι, αναλόγως του σημείου και της παρεκτόπισης. Οι συνηθέστεροι τρόποι είναι:

  • Εφαρμογή νάρθηκα ακινητοποίησης,
  • Κλειστή ανάταξη (ανάταξη με χειρισμούς, χωρίς χειρουργική επέμβαση) και μετά ναρθηκοποίηση,
  • χειρουγική επέμβαση, με την οποία επιτυγχάνεται η ανάταξη (κλειστή ή ανοικτή) του κατάγματος και η τοποθέτηση υλικών οστεοσύνθεσης για τη συγκράτηση της ανάταξης.

 

Πόσος χρόνος απαιτείται για την αποκατάσταση;

Όλα τα κατάγματα μπορούν να κολλήσουν, αρκεί να αντιμετωπιστούν σωστά. Χρειάζονται, όμως, αρκετές εβδομάδες έως και μήνες για να θεραπευτούν, ανάλογα με το σημείο του οστού, την έκταση του τραυματισμού και το πόσο σωστά εφαρμόζεται η θεραπεία. Ο πόνος συνήθως σταματά πολύ γρήγορα, προτού το κάταγμα πωρωθεί (κολλήσει). Ο τακτικός ακτινολογικός έλεγχος, σύμφωνα με τις οδηγίες του Ιατρού, θα κατευθύνουν τη σταδιακή επιστροφή στις δραστηριότητες.

 

Ποιες μπορεί να είναι οι επιπλοκές από κάταγμα οστού;

Πάντα υπάρχει ο κίνδυνος επιπλοκών, ακόμα και όταν η θεραπεία εφαρμόζεται σωστά. Οι συχνότερες επιπλοκές είναι:

  • Ψευδάρθρωση κατάγματος (όταν δεν κολλάει το κάταγμα, παρά το μακρύ διάστημα θεραπείας),
  • Πώρωση σε πλημμελή θέση (όταν το οστό κολλήσει στραβά), με συνέπεια τη βράχυνση του οστού, ή τη γωνίωση, ή και στροφική παραμόρφωση,
  • Λοίμωξη του τραύματος ή του οστού,
  • Δυσκαμψία των γειτονικών αρθρώσεων.

 

Ποιο οι τρόποι πρόληψης για το κάταγμα οστού;

Η σωστή διατροφή και η άσκηση μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη ορισμένων καταγμάτων. Η δίαιτα πλούσια σε ασβέστιο και βιταμίνη D θα ενισχύσει την αντοχή των οστών. Η σωματική άσκηση βοηθά επίσης στην αντοχή του οστού.

Στα προληπτικά μέτρα επίσης ανήκουν:

  • Η προσεκτική κίνηση των ηλικιωμένων εντός και εκτός της οικίας,
  • η συνετή οδήγηση με εφαρμογή του Κ.Ο.Κ.,
  • η πιστή εφαρμογή των κανόνων ασφαλείας σε επαγγέλματα με υψηλό κίνδυνο πτώσεων (πχ οικοδομές),
  • η κατάλληλη προετοιμασία για τις αθλητικές δραστηριότητες και
  • γενικά ο περιορισμός επικίνδυνων και ακραίων δραστηριοτήτων.